Текст на языке оригинала
[Нотариальный знак] (1) In XPisti nomine amen. Anno eiusdem Nativitatis Millesimo trecentesimo quinquagesimo secundo, indictione (2) quinta, Ferrarie, die tercio mensis Octubris, sub porticu Pallacii comunis Ferrarie. Presentibus testibus vocatis et rogatis: (3) Gerardo de Grillo notario et Alexio notario quondam Anthonii de Vimignano. Francischus dictus (4) Manegoldus quondam ser Guidonis de Gryla de Tamara obligando se et sua bona per se suosque (5) heredes fuit contentus, confessus et bene in concordia cum Salamono quondam domini Uberti de Sacrato de contrata Sexti sancti (6) Romani, presenti et stipulanti vice et nomine domine Albertine de Sacrato sue matris se ab eadem habuisse et recepisse ad çoaticam (7) ad conducendum hinc ad unum annum proxime venturum incipiendo termino in Kalendis mensis Septembris proxime elapsi duos (8) boves, unum bonelum cum cornibus apertis levatis, alium [all] brunum cum cornibus [platis] calvis precii et extra de capitali (9) dicte locatricis et de communi concordia et voluntatem dictarum partium triginta duarum librarum ferrarinarum veterum. Et renunciavit exceptioni non datorum, (10) non habitorum, non traditorum, non receptorum, non dessignatorum dictorum bovum speique future habitionis et receptionis, forique privillegio, exceptioni (11) doli mali, actioni in factum, condictioni sine causa, omnique alii exceptioni suo iuri et legum auxilio sibi competenti vel competituro. Quos bo- (12) ves promisit dictus conductor dicto locatori dicto nomine presenti et stipulanti bene et diligenter gubernare, salvare, custodire, pascere et nutrire (13) usque ad terminum antedictum omnibus dicti conductoris periculis et expensis. Et si sua mala cura vel custodia, dolo seu negligentia dicti (14) conductoris et suorum custodum et famillie vel propter rusticum laborem dicti boves vel ipsorum alliquis perderentur, morirentur (15) infirmarentur vel devastarentur totum damnum sit dicti conductoris. Et promisit dictum locatorem dicto nomine conservare (16) indempnes. Si vero Dei iudicio, casu fortuito et morte naturali hoc aciderit, totum damnum sit dicte locatricis, faciendo dictus (17) conductor dicte locatricis plenam fidem de Divino iudicio, casu fortuito et morte naturali per testes fide dignos, qui non sint (18) vel fuerint de famillia dicti conductoris et per representationem corii et carnium et bestie mortue et per denuntiationem infirmitatis infra (19) tercia die postquam dicti boves vel ipsorum alliquis fuerint infirmatur, si non denuntiaret. Si non denuntiaret et morirentur, totum (20) damnum sit dicti conductoris. Et nomine çoatice dictorum bovum dictus conductor per se suosque heredes dare et solvere promisit (21) dicto locatori dicto nomine presenti et stipulanti in festo Sancte Marie mensis Augusti proxime venturo vigintiquinque staria et dimidium (22) furmenti [sic] boni, niti in legalis conducti Ferrarie ad domum habitationis dicti locatori omnibus dicti conductoris periculis et expensis. (23) Et si teneret dictos boves ultra dictum terminum, promisit solvere çoaticam pro rata tem[pore]. In fine vero dicti termini vel infra (24) terminum quandocumque dicto locatori dicto nomine placuerit, dictus conductor promisit dictos boves conducere in foro Communis Ferarie ubi ven- (25) dere cum licentia dicti locatori dicto nomine de quorum pretio dicta locatrix habere debeat capitalle suum predictum ab inde supra et infra (26) lucrum et damnum si quid fuerit illud inter partes predictas equaliter dividatur. Et non liceat dicto conductori vendere (27) nec alienare dictos boves nec ipsorum allique [sic] alicui persone absque expressa licentia et mandato dicti locatoris dicto nomine, (28) qui locator dicto nomine in se [reservit] [retinit / resinit] dominium et proprietatem dictorum bovum donec predicta omnia et singulla fuerint (29) integraliter observata cum reffectione damnorum et expensarum in causa et extra. Constituens se dictus conductor per pactum soluturum (30) et obsevaturum hec omnia et singulla suprascripta et infrascripta et conveniri posse in omni loco, terra et foro et specialiter (31) in civitatibus Ferrarie, Bononie, Mantue, Veneçiis et generaliter in omni allii loco, terra et foro diebus feriatis et non feriatis, (32) non obstantibus aliquibus feriis presentibus nec futuris, quibus ex nunc prout ex tunc pacto specialli expresse renunciavit (33) et promisit eidem per pactum refficere et restituere omnia et singulla damna et expensas que et quas se habet vel habuerit in causa (34) et extra pro dicta çoatica habenda et exigenda et pro predictis omnibus et singullis sibi factis observare, credendo sibi (35) per pactum de damnis et expensis suo simplici verbo sine omni honere sui sacramenti et testium probatione. Et preceptum unum (36) trium dierum de predictis recipere promisit quandocumque dicto locatori dicto nomine placuerit et per pactum renunciavit terminis et precepto (37) decem et viginti dierum secundum formam statutis Communis Ferrarie et omnibus feriis presentibus et futuris ad quod preceptum recipere in omnia predicta in iudicio (38) confitendum et vera esse. Dictus conductor fecit, constituit et ordinavit Andream a Laete notarium absentem tanquam presentem suum certum nuntium et (39) procuratorem specialiter ad recipiendum dictum preceptum et ad confitendum hec omnia in iudicio esse vera, promittens se firmum ratum et (40) gratum habiturum quicquid per dictum suum procuratorem factum fuerit in predictis circa predicta et quolibet predictorum et non contravenire. Et si dictus (41) conductor non attenderit et observaverit dicte locatrici omnia et singulla in presente instrumento quatenus ut dictum est, [quod] licitum sit dicte locatrici (42) pacto specialli sua propria auctoritate sine requisitione iudicis vel potestatis diebus feriatis et non feriatis ingredi tenutam in corporalem possessionem (43) bonorum dicti conductoris presentium et futurorum ubicumque elligere voluerit usque ad quantitatem dicti debiti et expensarum et totius sui damni et (44) interesse et ea bona vendere, donare et allienare et apud se iusto pretio retinere tamquam sua bona propria iusto pretio empta. (45) Et promisit per pactum non se appellare a sententia extimatorum Communis Ferrarie nec ab alliqua allia sententia que lata foret contra (46) eum vel in suis bonis ocaxione predicta et sententiam non dicere esse nullam, et si dixerit vel se appellaverit, promisit per (47) pactum dictam appellationem nullitater habere, cassam vanam et nullius valoris et momenti. Que omnia et singulla supradicta (48) promisit dictus conductor per se suosque heredes dicto locatori dicto nomine presenti, stipulanti et recipienti pro suis heredibus firma (49) et rata habere, tenere, attendere, observare, adimplere et non contravenire per se nec per allio modo alliquo ratione vel causa de iure (50) vel de facto sub pena stipulatione promissa centum solidos ferrarinos et obligata omnium suorum bonorum presentium et futurorum cum reffectione damnorum et (51) expensarum in causa et extra, qua pena soluta vel non, contractus firmus permaneat. Et ad maiorem firmitatem omnium predictorum dictus conductor (52) corporaliter tactis scripturis ad sancta Dei Euangellia iuramentum predicta omnia et singulla attendere, observare et non contravenire alliqua (53) ratione vel causa [quam dici possit]. (54) Ego Lanfranchus de [Ata]nis imperialli auctoritate notarius hiis omnibus presens fui et rogatus scribere scripsi.